به گزارش پایگاه خبری شبکه سلامت 24، ورود هوش مصنوعی به پزشکی صرفاً یک پیشرفت فناورانه نیست، بلکه نشانه تغییری بنیادین در شیوه تشخیص، درمان و حتی مدیریت نظام سلامت است؛ تغییری که در کنار فرصتهای چشمگیر، پرسشهای جدی درباره نقش پزشک، مسئولیت خطا و اخلاق پزشکی ایجاد کرده است.
فراتر از سرعت و دقت؛ تغییر پارادایم پزشکی
در نگاه نخست، هوش مصنوعی بهعنوان ابزاری برای افزایش سرعت و دقت تشخیص معرفی میشود، اما در واقع، این فناوری در حال بازتعریف «فرآیند تصمیمگیری پزشکی» است. الگوریتمها امروز قادرند میلیونها داده بالینی، تصویری و ژنتیکی را همزمان تحلیل کنند؛ کاری که از توان انسان خارج است. این موضوع باعث شده تشخیص بیماری از یک مهارت فردی، به یک فرآیند دادهمحور تبدیل شود.
هوش مصنوعی؛ دستیار یا تصمیمگیر؟
اگرچه متخصصان تأکید میکنند AI جایگزین پزشک نخواهد شد، اما واقعیت این است که در بسیاری از موارد، پیشنهادهای الگوریتمی به نقطه مرجع تصمیمگیری تبدیل شدهاند. این مسئله یک چالش مهم ایجاد میکند:
اگر پزشک برخلاف پیشنهاد هوش مصنوعی عمل کند و خطا رخ دهد، مسئول کیست؟ و اگر از آن پیروی کند و باز هم خطا رخ دهد، پاسخگو چه کسی خواهد بود؟
عدالت درمانی؛ فرصت یا تهدید؟
یکی از ادعاهای مهم درباره هوش مصنوعی، کمک به عدالت در سلامت است؛ بهویژه در مناطق کمبرخوردار که دسترسی به متخصص محدود است. با این حال، منتقدان هشدار میدهند الگوریتمهایی که بر اساس دادههای نابرابر آموزش دیدهاند، ممکن است نابرابریهای موجود را بازتولید یا حتی تشدید کنند. به بیان دیگر، هوش مصنوعی میتواند «بیطرف» نباشد.
پزشکی شخصیسازیشده؛ رؤیا یا واقعیت نزدیک؟
تحلیل دادههای ژنتیکی و سبک زندگی بیماران، پزشکی را به سمت درمانهای فردمحور سوق داده است. این تحول میتواند پایان نسخههای یکسان برای همه بیماران باشد. اما چالش اصلی، دسترسی برابر به این فناوریها و هزینههای بالای آنهاست؛ موضوعی که میتواند شکاف میان نظامهای درمانی را عمیقتر کند.
مسئله اعتماد؛ حلقه مفقوده پذیرش عمومی
پذیرش هوش مصنوعی در پزشکی، بیش از آنکه فنی باشد، اجتماعی است. بیماران زمانی به این فناوری اعتماد میکنند که تصمیمهای آن شفاف، قابل توضیح و تحت نظارت پزشک باشد. الگوریتمهای «جعبه سیاه» اگرچه دقیقاند، اما در پزشکی بدون توضیحپذیری، قابل اتکا نخواهند بود.
جمعبندی
هوش مصنوعی نه ناجی مطلق پزشکی است و نه تهدیدی اجتنابناپذیر. آینده نظام سلامت به چگونگی استفاده از این فناوری بستگی دارد: استفادهای که اگر با نظارت انسانی، چارچوبهای اخلاقی و سیاستگذاری هوشمندانه همراه شود، میتواند پزشکی را دقیقتر، پیشگیرانهتر و انسانیتر کند.
تنظیم کننده : علیرضا آتشی
